Luận Văn Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Của nhất linh qua đôi bạn và bướm trắng
+ Trả lời Chủ đề + Viết chủ đề mới
Kết quả 1 đến 1 của 1
  1. #1

    Ngày tham gia
    Mar 2011
    Đang ở
    An Giang
    Bài viết
    3,096
    Tài liệu đã gửi
    3,094
    Tài liệu được mua
    2,784
    Tài liệu đã mua
    25
    ID thành viên
    191
    Gold
    10,436
    Nạp Gold vào tài khoản

    Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Của nhất linh qua đôi bạn và bướm trắng

    TÊN ĐỀ TÀI: Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Của nhất linh qua đôi bạn và bướm trắng
    Information
    Mục lục



    A. Mở đầu 1
    1. Lý do chọn đề tài....... 1

    2. Lịch sử vấn đề .. 2

    3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 11

    4. Phương pháp nghiên cứu 12

    5. Đóng góp của luận văn ... 13

    6. Cấu trúc luận văn .. 13

    B. Nội dung ... 15

    Chương I........ 15

    Quan niệm tiểu thuyết, nhân vật tiểu thuyết
    Hai kiểu tiểu thuyết của Nhất Linh
    1.1 Quan niệm tiểu thuyết và nhân vật tiểu thuyết 15

    1.1.1. Quan niệm tiểu thuyết .. 15

    1.1.2. Quan niệm nhân vật tiểu thuyết...... 19

    1.2. Quan niệm của Nhất Linh về tiểu thuyết ....... 22

    1.3. Hai kiểu tiểu thuyết của Nhất Linh ........ 26

    1.3.1. Tiểu thuyết luận đề ........ 26

    1.3.2 Tiểu thuyết tâm lý . 30

    Tiểu kết chương I ....... 35

    Chương II ...... 37

    Nhân vật và kết cấu cốt truyện trong Đôi bạn và Bướm trắng
    2.1. Quan niệm của Nhất Linh về con người ........ .37

    2.1.1. Quan niệm về con người trong văn học.. .37

    2.1.2. Quan niệm về con người trong sáng tác của Nhất Linh... .40

    2.2. Quan hệ giữa cốt truyện và sự thể hiện nhân vật trong tiểu thuyết của Nhất Linh .... .46

    2.2.1. Vấn đề cốt truyện của tiểu thuyết .. .46

    2.2.2. Tiến trình cốt truyện: Trong tiểu thuyết luận đề xã hội và tiểu thuyết tâm lý ... ..48

    2.3. Hành trình số phận và hành trình nội tâm trong Đôi bạn ..... ..53

    2.3.1. Đôi bạn một tiểu thuyết luận đề xã hội với nhiều yếu tố tâm lý ...... ..53

    2.3.2. Con người hành động và con người suy tưởng ở Đôi bạn ...... ..58

    2.4. Hành trình của nhân vật trong Bướm trắng . ..62

    2.4.1. Bướm trắng một tiểu thuyết tâm lý ...... ..62

    2.4.2. Cốt truyện của tiểu thuyết Bướm trắng ..67

    2.4.3. Hành trình tâm lý nhân vật chính trong tiểu thuyết Bướm trắng.68

    Tiểu kết chương II ... ..72

    CHƯƠNG III: Các thủ pháp xây dựng nhân vật trong Đôi bạn và Bướm trắng
    .74
    3.1. Các thủ pháp thể hiện thế giới bên trong của nhân vật trong Đôi bạn và Bướm trắng

    ........ ..74

    3.1.1. Đối thoại tâm lý. ..74

    3.1.1.1. Đối thoại mang tính chất ám chỉ .. ..75

    3.1.1.2. Đối thoại qua hành vi và cử chỉ .... ..80

    3.1.2. Độc thoại nội tâm ...... ..83

    3.1.3. Thể hiện tâm lý nhân vật qua tả cảnh thiên nhiên ....... ..90

    3.2. Mô tả hình thức bên ngoài của nhân vật trong mối quan hệ với thế giới nội tâm sâu kín ..93

    Tiểu kết chương III... ..98

    C. Kết luận ..99

    Tài liệu tham khảo 103
    A - MỞ ĐẦU


    1. Lý do chọn đề tài

    Năm 1941, trên báo Thanh Nghị , Đinh Gia Trinh đã kết thúc bài tiểu luận

    bàn về tính cách văn chương thời kì Âu hoá như sau:

    “ Văn chương Việt Nam xưa biểu hiện cho một tinh thần của một Á Đông chưa đem đời sống của nó hoà nhịp với đời sống của Tây Phương và của hoàn cầu. Trong khoảng non một thế kỉ này , trong sự sống chung với người Pháp , chúng ta đã hưởng thụ nhiều cái mới lạ của văn minh Âu Châu. Những thói cũ ở văn nghệ , ở triết học đối với chúng ta không có một giá trị tu yệt đối như xưa nữa. Chúng ta đã ra khỏi căn nhà nhỏ của ta để ý nhìn những miền trời xa rộng và do những điều trông thấy, cảm thấy , chúng ta đã đổi một ít phương châm xét đoán của giá trị tư tưởng và nghệ thuật của nước nhà . “ Sự cách mệnh tinh thần ấy đã làm nảy nở ra một nền văn chương mới ở đầu thế kỉ thứ XX này [43, 32-33].

    Những nhận xét trên phần nào nói lên được một thực tế, đó là quá trình hiện đại hoá của Văn học Việt Nam đầu thế kỉ XX. Với quá trình ấy, thời trung đại đi dần tới chung cục và ánh s áng của một thời đại mới - thời hiện đại - lan toả dần vào văn học dân tộc; văn học Việt Nam bước ra khỏi quỹ đạo vùng Đông Á để ra nhập quỹ đạo toàn thế giới và không bị lạc lõng trong quỹ đạo ấy.
    Quá trình hiện đại hoá của văn học Việt Nam đã diễn r a một cách đặc biệt, mau lẹ và phức tạp trên tất cả các phương diện, các tiêu chí định tính nền văn học, trong đó có tiêu chí thể loại. Trên con đường hiện đại hoá, hệ thống văn học thể loại truyền thống từng bị phá vỡ để dần dần hình thành nên một cấu trúc thể loại của văn học hiện đại. Trong cấu trúc ấy “Tiểu thuyết xuất hiện và được hiện đại hoá dưới ảnh hưởng của tiểu thuyết Phương Tây ” [21, 50], quan sát những bước đi của thể loại ấy ta sẽ ít nhiều thấy được hành trình của cả nền văn học.

    Mặt khác, ngay trong quá trình sáng tác ủca một tác giả nhiều khi cũng thể hiện phần nào đó sự vận động của nền văn học. Nhất Linh - Nguyễn Tường Tam (1906-1963) là một tác gi ả như vậy . Ông bắt đầu sáng tác từ những năm20, thành công hơn cả những năm 30 và kết thúc sự nghiệp cầm bút của mìnhvào đầu những năm 60 của thế kỉ XX. Trong quá trình đó, các tác phẩm của ông
    - chủ yếu ở thể loại tiểu thuyết "biến đổi rất mau” (Vũ Ngọc Phan) về nội dung tư tưởng cũng như về hình thức nghệ thuật.
    Đã có nhiêu bài viết, công trình nghiên cứu về những thành tựu nghệ thuật của Nhất Linh. Nhưng dường như ít đi sâu vào mặt nghệ thuật xây dựng nhân vật trong những tác phẩm cụ thể, đặc biệt là hai tiểu thuyết “Đôi Bạn ” và “ Bướm trắng”.
    Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi đã chọn đề tài “Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết của Nhất Linh qua “ Đôi bạn ” và “Bướm trắng” làm đối tượng nghiên cứu, với mon g muốn có thể góp một tiếng nói, một ý kiến trong sự nghiên cứu chung và tìm hiểu rõ hơn nghệ thuật xây dựng nhân vật trong sự vận động của một thể loại ở quá trình sáng tác của một tác giả. Từ “Đôi bạn” đến “Bướm trắng”là hai tác phẩm tiêu biểu của Nhất Linh, là mốc chính cho sự quan sát quá trình vận động thể loại tiểu thuyết luận đề sang tiểu thuyết tâm lý, một bước tiến dài, là một thành tựu mới trong sự nghiệp văn chương của Nhất Linh, một bước ngoặt quan trọng đánh dấu sự đổi mới trong tư tưởng cũng như về mặt nghệ thuật tiểu thuyết của ông. Nói như Phạm Thế Ngũ: đến “Bướm trắng có thể coi như giai đoạn thành tựu của một văn tài đã chín” [ 30, 151]


    2.Lịch sử vấn đề

    Sự xuất hiện của Nhất Linh gắn liền với sự ra đời của một tổ chức văn học có tên “Tự lực văn đoàn” dưới sự dẫn đạo của ông “đã làm mưa làm gió trên văn đàn”, đã góp phần làm thay đổi diện mạo văn học Việt Nam nửa đầu thế kỉ XX. Bởi vậy, số lượng bài viết và các công trình nghiên c ứu về tác giả này khá phong phú, đề cập đến nhiều phương diện về con người và văn nghiệp . Trongkhuôn khổ vấn đề nghiên cứu , chúng tôi chủ yếu dừng lại khảo sát các ý kiến trực tiếp liên quan tới nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết của NhấtLinh nói chung và hai tiểu thuyết “ Đôi bạn” và “Bướm trắng” nói riêng, sắp xếp thời gian nhằm tái hiện một cách khách q uan những quan
    chúng theo trình ựtđiểm đánh giá ấy.



    2.1. Các ý kiến đánh giá về nghệ thuật tiểu thuyết và xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết của Nhất Linh

    Ngay từ khi xuất hiện trên văn đ àn, tiểu thuyết của Nhất Linh đã thu hút được sự chú ý của bạn đọc và giới nghiên cứu, phê bình. Các nhà nghiên cứu phê bình văn học cùng thời với Nhất Linh, đã có nhiều bài viết đánh giá sâu sắc, phản ánh đúng vai trò đi tiên phong trong lĩnh vực đổi mới văn học , trong đó cũng đề cập đến phương diện nghệ thuật xây dựng nhân vật tiểu thuyết . Tiêu biểu là các tác phẩm và bài viết như: Bài viết về Đoạn tuyệt (đăng trên báo Loa năm 1935); về Lạnh lùng (đăng trên báo Hữu Ích năm 1937) của Trương Tửu ; tác phẩm Dưới mắt tôi (1939) của Trương Chính ; Việt Nam văn học sử yếu (1941) của Dương Quảng Hàm ; Nhà văn hệin đại (1942) của Vũ Ngọc Phan…Khẳng định giá trị của Đoạn tuyệt trong tác phẩm Dưới mắt tôi (1939) Trương Chính cũng đề cao nghệ thuật xây dựng nhân vật ở đây “Đoạn tuyệt là một kiệt tác trong văn học Việt Nam hiện đại. Vì Đọan tuyệt không chỉ có giá trị xã hội , nó còn có một giá tr ị tâm lí không ai chối cãi được. Ông Nhất Linh đã dùng một cách quan sát rất tinh vi để tả những trạng thái phiền phức trong tâm hồn riêng của nhân vật trong truyện để đi sâu vào đời riêng tư của họ ” [6, 18]. Với Lạnh lùng, ông tiếp tục khẳng định: “Không thể lọt qua trí quan sát của ông, những tư tưởng ta giấu kín tận đáy lòng như những con vật xấu xa . Người trong truyện vì thế mà linh động ” [6, 27].
    Nhà nghiên cứu Vũ Ngọc Phan cũng nêu lên những nhận định khái quát về nghệ thuật tiểu thuyết của Nhất Linh như sau: “Nếu đọc Nhất Linh, từ Nho phong cho đến những t iểu thuyết gần đây nhất của ông, người ta thấy tiểuthuyết của ông biến đổi rất mau. Ông viết từ tiểu thuyết ái tình, tiểu thuyết tình cảm, qua tiểu thuyết luận đề, đến tiểu thuyết tâm lí; sự tiến hoá ấy chứng tỏ rằng mỗi ngày ông càng muốn đi sâu vào tâm hồn con người ta ” [35, 234]. Nhìn chung, các ý kiến đánh giá về nghệ thuật ti ểu thuyết của Nhất Linh thời kì này chưa thật sự phong phú. Có ý kiến thì đề cao , có ý kiến thì nghiêm khắc nhìn nhận, nhưng nhìn một cách bao quát , tất cả các nhà nghiên cứu đều thừa nhận phương diện đổi mới trong nghệ thuật tiểu thuyết của Nhất Linh.
    Giai đoạn sau Cách mạng tháng Tám, trong thời đại lịch sử mới, những ý kiến đánh giá về nghệ thuật Tự lực văn đoàn nói chung và tiểu thuyết Nhất Linh nói riêng có nhiều ảnh hưởng sâu sắc. Thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp (1946-1954), trong xu thế khẳng định của nền văn học Cách mạng, Đoạn tuyệt (1935) với những cái được coi là uỷ mị, sầu thảm cũng như ý thức đề cao cá nhân của văn học lãng mạn , các nhà nghiên ứcu hầu như không lưu tâm t ới những tác phẩm của Nhất Linh, phải tới sau những năm 1954, chúng mới được nghiên cứu trở lại . Nhưng do tình hình chính trị của đất nước mà việc nghiên cứu về Nhất Linh cũng được chia thành hai bộ phận theo hai miền Nam - Bắc. Trên thực tế, lối phê bình thời kì này chủ yếu dựa trên quan điểm xã hội học và bị chi phối bởi tư tưởng chính trị. Mặt khác, tư tưởng chính trị của Nhất Linh có thay đổi theo chiều hướng tiêu cực khi ông chuyển vào miền Nam t hành lập chính phủ thân Nhật.
    Vì thế mà nảy sinh một hiện tượng: Trên phương diện tư tưởng, tiểu thuyết của Nhất Linh được đề cao ở miền Nam, bị phê phán ở miền Bắc , nhưng trên phương diện nghệ thuật có điểm gặp gỡ giữa các nhà nghiên cứu hai miền.
    Ở miền Nam, nghiên cứu về Nhất Linh, bên cạnh những bài báo đăng trên những tạp trí Văn và Văn học, chúng ta phải kể đến các chuyên luận, các công trình văn học sử viết dưới dạng giáo trình dùng trong các trường trung học, đại học. Tiêu biểu là các công trình của Nguyễn Văn Xung ( Bình giảng về Tự lực văn đoàn, 1958), Phạm Thế Ngũ (Việt Nam văn học sử giản ước tân biên, 1960), Lê Hữu Mụ c (Khảo luận về Đoạn tuyệt, tức luận về Nhất Linh,1960), Doãn

    Quốc Sỹ (Tự lực văn đoàn, 1960), Thanh Lãng (Văn học thế hệ 1932, in trong: Bảng lược đồ văn học Việt Nam, quyển hạ , 1967), Bùi Xuân Bào ( Le roman Vietnamien contemporain, 1972), Vũ Hân ( Văn học Việt Nam thế kỷ XIX tiền bán thế kỷ XX : 1800-1945, 1973), Thế Phong ( Nhà văn tiền chiến 1930 - 1940,
    1974) …

    Trong cuốn Bình giảng về Tự lực văn đoàn , Nguyễn Văn Xung , với cái nhìn so sánh với Kh ái Hưng, cho rằng “ Nhất Linh không phải tả cảnh như Khái Hưng nhưng là để móc vào đấy những biến đổi uyển chuyển trong tình cảm của nhân vật “ [ 47, 65]. Còn Lê Hữu Mục thì khẳng định: “Nhất Linh có những nhận xét tâm lý rất tinh luyện (…) Nhân vật Nhất Linh sống với những cảm xúc rất phức tạp” [29, 90], Thanh Lãng cho rằng trong việc xây dựng nhân vật của Nhất Linh càng về sau “càng bỏ sự động đạt để đi vào con đường phân tích tỉ mỉ, bình lặng, tình cảm ” [ 19, 747], Phạm Thế Ngũ thì nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật Nhung trong tiểu thuyết Lạnh lùng là “tâm lí ái tình được ghi nhận và diễn đạt một cách khá vi diệu (…) Người ta thấy ảnh hưởng của Prust và Frend nữa trong cái bút pháp của tác giả mô tả ái tình, dục tình, trỗi dậy trong lòng Nhung ” [30, 463] .
    Ý kiến có thể là hơi quá đề cao, song qua đó, chúng tôi nhận thấy các nhà nghiên cứu phê bình ở đây đã chỉ ra được những đổi mới về phương diện nghệ thuật thể hiện nhân vật của Nhất Linh ở hai thể loại tiểu thuyết.
    Ở miền Bắc, các công trình của nhóm Lê Quý Đôn (Lược thảo lịch sử văn học Việt Nam, tập 3 - từ giữa thế kỉ XIX đến năm 1945, 1957), của Bạch Năng Thi - Phan Cự Đệ ( Văn học Việt Nam 1930 -1945, tập 1 , 1961), bài vếi t của Nguyễn Đức Đàn (Mấy ý kiến về Nhất Linh và Khái Hưng - Hai nhà văn tiêu biểu trong Tự lực văn đoàn, 1958)… đã cho thấy một cách nhìn khá khách quan về tiểu thuyết của Nhất Linh.
    Nhóm Lê Quý Đôn nhận xét rằng với tiểu thuyết Tự lực văn đoàn “cả một thế giới tâm tình trước kia hé mở một cách rụt rè, e lệ, bây giờ được phơi bầy mổ xẻ tinh vi” [9,296], “Nhất Linh thành công ở cách bố trí truyện , cách sửdụng cảnh vật xung quanh để làm nổi bật tâm lí nhân vật” [9, 331]. Bạch Năng Thi trong cuốn Văn học Vi ệt Nam 1930-1945 đã khẳng định : “Nhất Linh ngó sâu vào mâu thuẫn trong tâm hồn; tấn bi kịch âm ỉ, đôi lúc bùng ra, luôn luôn có sức hấp dẫn” [41, 107].
    Do nhìn nhận tác phẩm văn h ọc theo quan điểm xã hội học nên nhìn chung, các ý kiến đánh giá của c ác nhà nghiên cứu cả hai miền Nam - Bắc phần lớn rơi vào phán xét tiểu thuyết của Nhất Linh theo quan điểm đạo đức xã hội. Nhưng một số ý kiến đã đề cập đến sự đổi mới nghệ thuật tiểu thuyết Nhất Linh, trong đó có nghệ thuật xây dựng nhân vật.
    Bước vào giai đoạn sau Đại hội Đảng VI (1986); trong xu thế đổi mới , một số hiện tượng văn học quá khứ được nhìn nhận, đánh giá lại và được đán h giá toàn diện hơn , trong đó nổi bật lên là những tác phẩm của Nhất Linh . Các công trình nghiên cứu của các tác giả như: Phan Cự Đệ ( Tự lực văn đoàn - con người và văn chương), Hà Minh Đức ( Các bài giảng về Đoạn tuyệt , Đôi bạn trong tác phẩm văn học 1930 -1945); Trương Chính (Vấn đề đánh giá Tự lực văn đoàn; Tự lực văn đoàn; Nhìn lại vấn đề giải phóng phụ nữ trong tiểu thuyết Tự lực văn đoàn ); Nguyễn Hoành Khung ( Văn học Việt Nam 1930 -1945; Lời giới thiệu bộ sách Văn xuôi lãng mạn trong văn học Việt Nam từ đầu những năm1930 đến 1945), Trần Đình Hượu (Tự lực văn đoàn, nhìn từ góc độ tính liên tục của lịch sử qua bước ngoặt hiện đại hoá trong lịch sử văn học Phương Đông); Nguyễn Trác - Đái Xuân Linh (Về Tự lực văn đoàn), Lê Thị Đức Hạnh (Thêm mấy ý kiến đánh giá về tự Tự lực văn đoàn ; Tự lực văn đoàn và Thơ mới ); Vu Gia (Nhất Linh trong tiến trình hiện đại hoá văn học), Lê Thị Dục Tú ( Quan niệm về con người trong tiểu thuyết của Tự lực văn đoàn), Trịnh Hồ Khoa (Những đóng góp của Tự lực văn đoàn xây dựng cho một nền văn xuôi Việt Nam hiện đại), Vũ Thị Khánh Dần ( Tiểu thuyết của Nhất Linh trước Cách mạng tháng Tám), Dương Thị Hương ( Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật trong tiểu thuyết Tự lực văn đoàn)… đã thể hiện một sự đánh giá phong phú một cách nhìntoàn diện , đúng đắn và đa chiều về tiểu thuyết Tự lực văn đoàn cũng như tiểuthuyết Nhất Linh.

    Chúng tôi có thể dẫn ra đây một số ý kiến tiêu biểu. Chẳng hạn , Dương Thị Hương trong công trình nghiên cứu của m ình về Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật trong tiểu thuyết Tự lực văn đoàn đã khẳng định tiểu thuyết luận đề của Nhất Linh “thành công và chiếm được cảm tình của giới trẻ đương thời vì đã thể hiện được những luận đề phù hợp với chân lý đời sống, đem lại những khám phá chân thực về nhân vật, về tâm lý” [ 16, 51]. Nguyễn Hoành Khung thì nhận xét: “Với Lạnh lùng, Nhất Linh không còn gò cốt truyện, dàn nhân vật nhằm minh hoạ cho một luận đề nữa, mà đưa ngòi bút đi sâ u hơn vào việc phân tích tâm lý, tình cảm, ở đây là tâm lý ái tình , và đạt tới một trình độ ti ểu thuyết già dặn, thành thục” [18, 32]. Với Phan Cự Đệ đánh giá về nghệ thuật xây dựng nhân vật của tiểu thuyết Tự lực văn đoàn, đã khẳng định: “Ngòi bút của Nhất Linh rất có tài miêu tả những mối tình đầu trong sáng, đượm chút nhập ngừng, e thẹn, kínđáo và ý nhị ” [11, 43].


    Ngoài việc khẳng định những thành công, các nhà nghiênứcu cũngnghiêm khắc chỉ ra những điểm hạn chế trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của tiểu thuyết Nhất Linh. Chẳng hạn Vũ Thị Khánh Dần cho rằng: “Tiểu thuyết của Nhất Linh còn một số hạn chế mang tính lịch sử, một số nhân vật thiếu sức sống lâu bền, do tính cách chưa sắc cạnh, tâm lý nhân vật còn đơn giản” [8, 115]. Ngô Văn Chương cho rằng ở Đoạn tuyệt có những chi tiết vô lý, không hợp quy luật tình cảm “Loan đang nghĩ tới Dũng s ao lại âu yế m với Thân ngay được” [7 ,
    173], còn Phạm Thế Ngũ nhận xét : “Đọc Đoạn tuyệt, ngày nay ai cũng nhận thấy tính gò ép của câu chuyện, những chi tiết thâu nhập vội vàng để chứng minh cho một ý định (…) Ngay n hân vật Loan cũng đầy mâu thuẫn, cứng nhắc và giả dối nữa” [30, 150]. Dương Thị Hương cũng chỉ ra mặt hạn chế trong nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nhất Linh trong tiểu thuyết tâm lý: “Nhân vật được miêu tả trong thế giới cô lập, khép kín , vì vậy quá trình tâm lý hoặc các trạngthái tâm lý của nó được nhìn nhận bởi cái nhìn chủ quan của tác giả và nhân vậtnhiều hơn bởi sự tác động của hoàn cảnh” [16, 148].

    Như vậy , các ý kếi n đánh giá về nghệ thuật xây dựng nhân vật của tiểu thuyết Nhất Linh là rất phong phú, đa dạng. Bên cạnh chỉ ra những cách tân, những đóng góp của nhà văn đối với tiến trình văn học, các nhà nghiên cứu cũng chỉ rõ những mặt hạn chế, những điểm chưa hoàn thiện của nhà văn Nhất Linh. Nguyên nhân của những hạn chế đó ở tiểu thuyết Nhất Linh, theo chúng tôi, một phần nhà văn chịu ảnh hưởng của việc xử lý những vấn đề xã hội được đặt ra trong tác phẩm ; một phần bị qui định bởi đặc điểm thi pháp của chủ nghĩa lãng mạn; phần khác có lẽ bởi nhà văn Nhất Linh đang ở giai đoạn tìm tòi một hướng đi mới cho tiểu thuyết Việt Nam.


    2.2. Các ý kiến đánh giá về nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết

    “Đôi bạn” (1938) và “Bướm trắng” ( 1939) của Nhất Linh

    Khi đánh giá về nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Đôi bạn, Đặng Tiến, cuốn Hạnh phúc trong tác phẩm Nhất Linh, 1965, Văn nghệ số 37 viết về Đôi bạn : “Nhân vật Nhất Linh sống trong không gian không phải là hạ giới mà trong không gian nội tâm; Dũng sống khô ng phải trong mùa thu trước mặt, mà là mùa thu của lòng chàng, một mùa thu đã đi qua , một mùa thu chưa tới và một mùa thu có thể không bao giờ có trong trời đất ”.
    Trong công cuộc đổ i mới về nhiều mặt của đất nước , nhất là từ sau Đại hội Đảng VI (thời kì đổi mới) - một đời sống mới trên cơ sở đổi mới tư duy đã giúp cho các nhà khoa học thẩm định lại những vấn đề trong quá khứ một cách khách quan hơn. Nhất Linh trở về với độc giả qua hàng loạt các tiểu thuyết được tái bản năm 1988. Các giá trị văn học được tiếp cận trên cơ sở lấy tiêu chí văn học, nghệ thuật Nguyễn Hoành Khung trong cuốn Văn xuôi lãng mạn Việt Nam (1930 - 1945) có nhận xét: “Đến Đôi bạn, Nhất Linh lại trở lại với những nhân vật yêu dấu của mình(…) Tác phẩm đào sâu tâm t ư, khát vọng của một lớp thanh niên, không luận đề, không tuyên ngôn, nhưng Đôi bạn lại như tác phẩmđược ấp ủ, gửi gắm tâm sự, phô diễn tâm trạng nhiều nhất của nhà văn” [18,32]. Phan Cự Đệ trong Lời giới thiệu tiểu thuyết Đôi bạn (NXB Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp, 1988) đã viết: “Tiểu thuyết Đôi bạn là một bữa tiệc tâm lý sang trọng đôi khi đến mức thừa thãi, hành động của nhân vật và cốt truyện có phần ngưng trệ và không khí xã hội mờ nhạt hơn so với Đoạn tuyệt. Nhưng đứng về phương diện nghệ thuật thì Đôi bạn thành công với những nhận xét tâm lý tinh vi, với một thanh niê n giầu cảm xúc và đầy thanh sắc , với mộ t ngôn ngữ trong sáng trang nhã, giầu chất thơ …Đặc biệt , Đôi bạn có những thành công trong nghệ thuật xây dựng một cốt truyện tâm lý, trong việc kết hợp tiểu thuyết luận đề và tiểu thuyết tâm lý ” [12, 375]. Vũ Thị Khánh Dần có nhận xét: “Các nhân vật trong Đôi bạn là những con người cô đơn (…) Đôi bạn là tiểu thuyết hướng nội” [8, 81]. Với Đỗ Đức Hi ểu trong cuốn Đọc lại Bướm trắng của Nhất Linh thì cho rằng: “Im lặng, sương mờ, trời lạnh…đó là âm điệu mạnh , xuyên suốt của Đôi bạn . Như một bản nhạc, như một bài thơ, truyện có nhữ ng âm thanh trùng điệp những cảnh đối xứng , và những tiếng vang từ chương này đến chương khác” [14, 351].
    Tiểu thuyết “Bướm trắng” ra đời ở giai đoạn sau trong sự nghiệp sáng tác của Nhất Linh. Cã nhiÒu yÕu tè phi truyÒn thèng nªn cßn ch*a thu hút được sự chú ý của giới nghiên cứu đương thời. Bùi Xuân Bào trong cuốn Tiểu thuyết Việt Nam hiện đại, đã chỉ ra bước phát triển mới và những khám phá về nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Bướm trắng: “Trong Bướm trắng, tâm hồn một người bệnh bị một tình yêu vô vọng giày vò, được nghiên cứu thấu đáo mà ta không tìm thấy được thí dụ nào trong các tác phẩm nào khác của Nhất Linh, cũng như trong tác phẩm của các người đồng thời với ông. Nếu Bướm trắng đánh dấu một chặng đường mới tr ong sự phát triển của Nhất Linh, thì chính là vì tác giả đã từ bỏ dứt khoát ở đấy công thứ c của tiểu thuyết có luận đề mà, cho tới bây giờ , vẫn luôn luôn là công thức của ông. Ở đây , sự hư cấu mơ mộng không tìm cách chứng minh điều gì . Nó chỉ nhằm đi sâu vào tâm hồn của một chàng trai, sinh ra để hưởng niềm vui sống và khao khát hạnh phúc, nhưngmột căn bệnh hiểm nghèo ngăn anh ta không được hưởng những niềm hi vọngchân chính nhất ” [2, 130].

    Giống với luận điểm nêu trên của Bùi Xuân Bào, khi khẳng định một thế giới mới trong sáng tác của Nhất Linh qua Bướm trắng - thế giới nội tâm bên trong, Phạm Thế Ngũ trong Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (tập 3) cũng khẳng định: “Qua Bướm trắng Nhất Linh cũng đã đưa ngòi bút phân tích tâm lý vào địa hạt nhân bản muôn thủa với trường hợp b i đát con người bị giằng co giữa tình yêu và cái chết ” [30, 160].
    Những ý kiến đánh giá trên có thể coi là bước mở đường cho các nhà nghiên cứu miền Bắc nhìn nhận và xem xét về tiểu thuyết Bướm trắng giai đoạn sau này. Phan Cự Đệ, trong Lời giới thiệu cuốn Đoạn tuyệt ( NXB Đạ i học và Giáo dục chuyên nghiệp, tái bản năm 1991), đã có ý kiến nhận định khái quát về nghệ thuật Bướm trắng: “Xét về một phương diện nào đó thì nghệ thuật của Đôi bạn và Bướm trắng già dặn hơn những nhận xét về tâm lý nhân vật sâu sắc và tinh vi hơn” [11, 317]. Trong lời giới thiệu nhân tái bản cuốn Bướm trắng năm
    1989 Trần Hữu Tá đã chỉ ra những khám phá mới cũng như những hạn chế như sau: “Đến Bướm trắng Nhất Linh đã thể hiện một phẩm chất nghệ thuật mới: Tuy có chỗ còn gượng gạo , thiếu tự nhiên nhưng tác giả đã khai thác tinh tế những tầng những lớp, những ngó c ngách tâm lý éo le, khuất khúc của con người ” [17, 379].
    Trong bài viết Đọc lại Bướm trắng của Nhất Linh, đăng trên Tạp chí Văn học, số 10 -1996, Đỗ Đức Hiểu cũng viết : “Bướm trắng là tiểu thuyết hiện đại ; nó không phải “cái viết về những cuộc phiêu lưu ”(Như Don Quichote, Thuỷ hử, Quả dưa đỏ, Tiêu sơn tráng sĩ… ) mà “phiêu lưu của cái viết”. “P hiêu lưu” ở đây là những hành trình qua các ngóc ngách của tình cảm, tư duy, cảm xúc, giấc mơ đẹp, hoảng loạn, cái sống và cái chết …Bướm trắng, với cốt truyện đơn giản , là “thế giới bên trong” con người vô cùng biến động cái ý thức và cái tiềm thức, cái vô lý và cái phi lý, giấc mơ, mê sảng, linh cảm…” [14, 382].

    Điểm qua một số ý kiến nhận định tiêu biểu về nghệ thuật xây dựng nhân vật của tiểu thuyết Nhất Linh cũng như trong hai tiểu thuyết “Đôi bạn ” và “Bướm trắng”, chúng ta thấy:

    1- Các ý kiến đánh giá phong phú, đa dạng, nhưng cũng rất phức tạp. Các nhà nghiên cứu phần lớn đứng trê n quan điểm lịch sử để đánh giá nhận định, cố gắng tìm tòi những khám phá và đóng góp của Nhất Linh đối với tiến trình văn học, nh*ng vÒ nghÖ thuËt tiÓu thuyÕt cßn ch*a ®i s©u.

    2- Đối với hai tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng, giới nghiên cứu nhìn chung kh¸ thống nhất ý kiến ở phương diện nghệ thuật thể hiện nhân vật và những khám phá, tìm tòi, thể nghiệm của nhà văn Nhất Linh. Họ đều cho rằng đây là một trong những nét đổi mới v ề tư duy nghệ thuật tiểu thuyết. Với phạm vi nghiên cứu của đề tài , chúng tôi mạnh dạn nêu lên ý kiến: Đôi bạn vẫn còn nhiều yếu tố của tiểu thuyết luận đề, song việc mô tả tâm lý đã được coi trọng đặc biệt, nó đã q ui định kết cấu của tiểu thuyết . Đôi bạn là cầu nối giữa tiểu thuyết luận đề và tiểu thuyết tâm lý . Còn Bướm trắng là một bước đột phá về nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết, thoát ra khỏi lối xây dựng nhân vật tiểu thuyết cổ điển cũng như tiểu thuyết luận đề và tâm lý trước đó . Với Bướm trắng Nhất Linh đã đưa nghệ thuật tiểu thuyết nước ta phần nào tiếp cận được với tiểu thuyết hiện đại trên thế giới. Nh* vËy nghÖ thuËt tiÓu thuyÕt t©m lý cña NhÊt Linh ®*îc nghiªn cøu theo mét qu¸ tr×nh.



    3. Đối tượng , phạm vi nghiên cứu

    Luận văn khảo sát thế giới hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng, đi sâu vào các thủ pháp xây dựng nhân vật của tiểu thuyết, đặc biệt chú trọng đến các yếu tố thể hiện tâm lý. Tiểu thuyết là một đơn vị tổ chức nghệ thuật phức tạp nhiều khía cạnh, nhiều tầng bậc. Nhân vật cũng là một phương diện của tổ chức nghệ thuật. Do đó việc phân tích nhân vật không tách rời nghiên cứu các yếu tố khác của tiểu thuyết như cốt truyện, kết cấu, tảcảnh...đặc biệt là cốt truyện. Và tiểu thuyết phần nào cả thực chất là hành trình của số phận nhân vật trong thời gian - trước là cốt truyện.
    Về văn bản tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng, chúng tôi căn cứ trong cuốn Văn chương Tự lực văn đoàn - Nhà xuất bản Giáo dục tái bản lần thứ nhất, Hà Nội, năm 2001 làm tư liệu chính của mình trong quá trình làm việc.


    4 - Phương pháp nghiên cứu

    A. Einstein (1879-1955) mang đến cho loài người một nhận thức vĩ đại không chỉ về vũ trụ mà c òn về chính bản thân con người, đó là tính tương đối của thế giới. Quan niệm của ông đưa đến một hệ quả là không có cái gì tuyệt đối và hoàn hảo. Nhân vô thập toàn và tro ng nghiên cứu khoa học cũng vậy. Không có một phương pháp nào là hoàn m ỹ, thoả mãn mọi mục đích của các nhà nghiên cứu. Vì vậy, trong luận văn này , chúng tôi đã kết hợp một vài phương pháp nghiên cứu phù hợp với mục đích nghiên cứu của mình. Đó là do vận dụng tổng hợp các phương pháp mà các thao tác chính là:
    4.1. Phương pháp thống kê phân loại:

    Luận văn tiến hành thống kê, phân loại các phương pháp, phưong tiện thể hiện nhân vật, tần số xuất hiện của chúng trong tác phẩm …từ đó đưa ra những nhận xét khái quát trên cơ sở nhũng số liệu cụ thể.
    4.2. Phương pháp phân tích tổng hợp:

    Chúng tôi phân tích những đặc điểm của các thủ pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng, từ đó tổng hợp để đi đến những kết luận cụ thể.
    4.3. Phương pháp so sánh đối chiếu:

    Được vận dụng trong luận văn khi cần thiết để thấy được những điểm tương đồng và dị biệt của hai tác phẩm trên với một số tác phẩm khác của Nhất Linh cùng thể tài và ở giai đoạn trước , để chỉ ra được những bước đổi mới của ông trong sáng tác. Trong những trường hợp cần thiết , luận văn cũng so sánh nghệ thuật xây dựng nhân vật của Nhất Linh với các tác giả khác trên hai bình diện lịch đại và đồng đại.

    4.4. Phương pháp lịch sử:

    Tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng ra đời trong một hoàn cảnh xã hội văn hoá cụ thể. Việc vận dụng phương pháp lịch sử để nghiên cứu nghệ thuật xây dựng nhân vật của hai tiểu thuyết này giúp chúng tôi xá c định một cách đúng đắn vị trí, vai trò và những đóng góp của nó ở phương diện nghệ thuật tiểu thuyết.

    5. Đóng góp của luận văn

    Tìm hiểu nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng , chúng tôi mong mốun góp mộ t phần nhỏ bé vào việc tìm hiểu , nghiên cứu thế giới nghệ thuật của hai tiểu thuyết nêu trên, xem nó như một thành phần quan trọng của toàn bộ hệ thống tác phẩm của nhà văn Nhất Linh. Mục đích của luận văn là chỉ ra:
    - Những thủ pháp xây dựng nhân vật , những đóng góp và những hạn chế

    của nghệ thuật tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng.

    - Những đóng góp của Nhất Linh đối với tiến trình hiện đại hoá nghệ thuật tiểu thuyết Việt Nam ở giai đoạn đương thời; đồng thời cũng chỉ ra sự vận động, chuyển hướng trên cả hai phương diện nội dung tư tưởng cũng như nghệ thuật trong tiểu thuyết Nhất Linh.
    Đây là công trình chuyên biệt đ ầu tiên tập trung nghiên cứu nhân vật của tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng. Có thể nói với luận văn này, hai tiểu thuyết Đôi bạn và Bướm trắng được nghiên cứu một cách tỉ mỉ và cụ thể về nghệ thuật nhân vật . Từ đó , luận văn bước đầu đưa ra nhận định về nh ững đóng góp của Nhất Linh với tiến trình hiện đại hoá nghệ thuật tiểu thuyết ở giai đoạn sau trong sự nghiệp sáng tác của ông.


    6. Cấu trúc luận văn

    Ngoài phần mở đầu, kết luận, thư mục tài liệu tham khảo , nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

    Chương 1: Quan niệm tiểu thuyết , nhân vật tiểu thuyết, hai kiểu tiểuthuyết của Nhất Linh.

    Chương 2 : Nhân vật và kết cấu cốt truyện trong Đôi bạn và Bướm trắng.

    Chương 3 : Các thủ pháp xây dựng nhân vật trong Đôi bạn và Bướm trắng.

    Tài liệu
    Last edited by huynhphuocloc2009; 03-16-2012 at 11:50 PM.

    GOOD LUCK TO YOU



 

Similar Threads

  1. Trả lời: 0
    Bài viết cuối: 08-11-2011, 09:36 AM
  2. Trả lời: 0
    Bài viết cuối: 08-10-2011, 02:09 PM
  3. Trả lời: 0
    Bài viết cuối: 06-12-2011, 01:55 PM
  4. Bốn chữ P trong nghệ thuật thuyết phục
    By docsvn1 in forum Kỹ Năng Giao Tiếp
    Trả lời: 0
    Bài viết cuối: 06-06-2011, 10:17 PM
  5. Trả lời: 0
    Bài viết cuối: 03-21-2011, 04:36 PM

Visitors found this page by searching for:

nghệ thuật xây dựng nhân vật

luan van nghe thuat xay dung nhan vat

nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết đôi bạn và bướm trắng của nhất linh

phan tích bướm trắng của nhất linh

nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tiểu thuyết

nghe thuat xay dung nhan vat trong hanh phuc cua mot tang gia

nhung cach tan nghe thuat tieu thuyet tu luc van doan

nhung de tai nghien cuu ve the gioi nhan vat trong tieu thuyet

nghệ thuật miêu tả nội tam nhân vật trong tiểu thuyết của nhất linh

cac phuong thuc co ban trong nghe thuat xay dung nhan vat

Phan tich nghe thuat xay dung nhan vat trong hanh phuc cua mot tang gia

tac pham buom trang cua nhat linh

nghe thuat mieu ta tam ly nhan vat trong tieu thuyet tu luc van doan

nghe thuat tieu thuyet viet nam 1930-1945

nghệ thuật xay dựng nhân vật trong tiểu thuyết đương đại

xay dung nhan vat trong tieu thuyet lanh lung cua nhat linh

buom trang-cách tân nghe thua

lanh lung in tren bao huu ich 1937

phan tich buom trang

cach mieu ta ngoai hinh nanh vat trong tieu thuyet cua tu luc van doan

phan tich nghe thuat truyen nhat linh

binh luan ve tieu thuyet doan tuyet

nghethuat xay dung nhan vat trong tieu thuyet

thủ pháp xây dựng nhân vật

nghe thuat xay dung nhan vat tieu thuye nuoc ngoai

Bookmarks

Quyền viết bài

  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình