LỜI MỞ ĐẦU
Từ sau đổi mới hệ thống ngân hàng Việt Nam (1998) đến nay, các
Ngân hàng thương mại Việt nam đã có được những bước phát triển đáng kể,
trở thành kênh dẫn vốn quan trọng cho nền kinh tế đất nước. Các nghiệp vụ
ngân hàng cũng ngày càng phát triển đa dạng và phong phú.
Cùng với sự phát triển của toàn hệ thống, ngân hàng công thương Cầu
Giấy cũng đã tranh thủ mọi cơ hội và bằng nỗ lực chủ quan luôn vươn lên để
đủ sức đương đầu với những thách thức mới, nắm bắt những vận hội mới, tạo
nên những bước tiến nổi bật.
Trong đó, phải kể đến sự phát triển theo hướng tích cực của nghiệp vụ
bảo lãnh ngân hàng - một hoạt động đã từng bước đáp ứng được yêu cầu của
nền kinh tế trong quá trình thực hiện đường lối mở cửa và hội nhập vào nền
kinh tế thế giới. Tuy nhiên bảo lãnh là một nghiệp vụ hết sức phức tạp, đòi
hỏi phải tuân thủ tập quán và thông lệ quốc tế. Ở Việt Nam, do bảo lãnh là
một nghiệp vụ còn mới nên sự phát triển và khởi sắc của bảo lãnh trong thời
gian qua còn nhỏ bé so với những đòi hỏi bức bách của nền kinh tế. Do vây,
một trong những mục tiêu, định hướng quan trọng của ngành ngân hàng nói
chung và Ngân hàng Công thương Cầu Giấy nói riêng trong thời gian tới là
phải hoàn thiện và phát triển nghiệp vụ này, tạo cho bảo lãnh một vị thế vững
chắc và phát huy cao độ tính hữu dụng của nó.
Xuất phát từ nhận thức trên, qua một thời gian thực tập tại Ngân hàng
Công thương Cầu Giấy, cùng với việc nghiên cứu giữa lý luận và tình hình
thực tế, em đã mạnh dạn chọn đề tài ‘Một số giải pháp nhằm hoàn thiện
nghiệp vụ bảo lãnh tại Ngân hàng Công thương Cầu Giấy”.
Ngoài lời mở đầu, kết luận, và phụ lục tham khảo, chuyên đề được tình
bày theo kết cấu:
Chương I: Những vấn đề cơ bản về bảo lãnh ngân hàng.
Chương II: Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Công thương
Cầu Giấy.
Chuyên đề tốt nghiệp
2
Chương III: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện nghiệp vụ bảo lãnh tại
Ngân hàng Công thương Cầu Giấy.
Để hoàn thành được chuyên đề này, ngoài sự nỗ lực của bản thân em
còn nhận được sự giúp đỡ từ nhiều phía:
- Sự hướng dẫn nhiệt tình, ý kiến đóng góp quý báu của cô giáo – Thạc
sỹ Phan Thị Hạnh.
- Sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của các anh chị Phòng Kinh doanh đối
ngoại Ngân hàng Công thương Cầu Giấy.
Tuy nhiên, do thời gian thực tập cũng như trình độ có hạn nên chuyên
đề chắc chắn sẽ không tránh khỏi những hạn chế, khiếm khuyết.
Vì vậy, em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy cô và bạn
bè.
Em xin chân thành cảm ơn.
Chuyên đề tốt nghiệp
3
CHƯƠNG I.
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ BẢO LÃNH NGÂN HÀNG
1.1. KHÁI NIỆM:
Bảo lãnh là một khái niệm có từ rất xa xưa trong xã hội loài người. Cho
đến nay, bảo lãnh không những tồn tại mà còn phát triển rất phong phú và bao
trùm lên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – chính trị – xã hội của mỗi quốc
gia. Vậy bảo lãnh là gì?
Bảo lãnh là sự nhận cam kết của người nhận bảo lãnh sẽ thực hiện đầy
đủ quyền lợi và nghĩa vụ nếu người xin bảo lãnh không thực hiện những cam
kết đó đối với người thụ hưởng bảo lãnh. Bảo lãnh cần thiết khi hai bên tham
gia vào một mối quan hệ kinh tế, chính trị hay xã hội còn chưa tín nhiệm
nhau. Uy tín và lời hứa của bên này chưa đủ tin cậy đối với bên kia nhưng bên
kia cũng không đủ khả năng về thời gian; Chi phí và kỹ thuật nghiệp vụ để
đánh giá về bên kia. Lúc đó sự xuất hiện của bên thứ 3 có đủ độ tin cậy đối
với cả hai bên thực hiện bảo lãnh sẽ là cầu nối giữa hai bên, đưa họ đến một
quan điểm thống nhất.
Từ khái niệm trên, ta thấy rõ hai đặc tính cơ bản của bảo lãnh:
+ Trong hoạt động bảo lãnh luôn có ba bên tham gia: Người thụ hưởng
bảo lãnh; Người xin bảo lãnh và người nhận bảo lãnh.
+ Trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ trước tiên thuộc về người xin bảo
lãnh. Người nhận bảo lãnh chỉ thực hiện các nghĩa vụ đó trong trường hợp
người xin bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ
của mình.
Bảo lãnh có rất nhiều hình thức. Căn cứ vào chủ thể bảo lãnh có thể
chia thành:
+ Bảo lãnh của một tổ chức quốc tế với một chính phủ.
+ Bảo lãnh của nhà nước đối với một tổ chức quốc tế.
+ Bảo lãnh của Công ty lớn đối với Công ty con.
+ Bảo lãnh của Ngân hàng đối với Ngân hàng.
Chuyên đề tốt nghiệp
4
Như vậy, xét trong phạm vi chung của xã hội thì bảo lãnh rất đa dạng.
Riêng bảo lãnh ngân hàng bắt đầu được sử dụng rộng rãi từ đầu thập niên 70.
Sự phát triển nhanh chóng của các nước sản xuất dầu hoả ở Trung Đông trong
thời gian này đã cho phép họ mở rộng quan hệ ngoại thương, tham gia ký kết
nhiều hợp đồng lớn với các đối tác ở Phương Tây về những dự án lớn như cải
thiện cơ sở hạ tầng, các công trình công cộng, các dự án công, nông nghiệp và
quốc phòng … Do đó, có thể nói đây là khu vực phát sinh đầu tiên của hoạt
động bảo lãnh ngân hàng. Với sự phát triển của thương mại quốc tế, các giao
dịch ngày càng mang tính toàn cầu. Tầm cỡ và sự phức tạp của các giao dịch
đòi hỏi và cũng là động lực thúc đẩy sự phát triển của bảo lãnh ngân hàng.
Bảo lãnh ngân hàng là cam kết cảu ngân hàng dưới hình thức thư bảo
lãnh về việc thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho khách hàng của ngân hàng
khi khách hàng không thực hiện đúng và đầy đủ các nghĩa vụ đã thoả thuận
với bên yêu cầu bảo lãnh, được quy định cụ thể tại thư bảo lãnh của ngân
hàng.
Bảo lãnh ngân hàng có một số đặc tính hết sức quan trọng đó là tính
độc lập với hợp đồng. Mặc dù mục đích của bảo lãnh ngân hàng là bồi hoàn
cho người thụ hưởng những thiệt hại từ việc không thực hiện hợp đồng của
người được bảo lãnh trong quan hệ hợp đồng nhưng việc thanh toán một bảo
lãnh chỉ hoàn toàn căn cứ vào các điều khoản và các điều kiện như được quy
định trong thư bảo lãnh và ngân hàng không thể dựa vào những quyền kháng
nghị có được từ quan hệ hợp đồng. Như vậy, một khi các điều khoản và điều
kiện của bảo lãnh được đáp ứng thì về mặt pháp lý, người thụ hưởng có quyền
yêu cầu thanh toán tiền mà không cần thiết phải chứng minh các vi phạm của
người được bảo lãnh mà chỉ cần lập chứng từ như yêu cầu của bảo lãnh.
Tuy nhiên, tính độc lập của bảo lãnh là phụ thuộc vào chính các điều
kiện của bảo lãnh. Nếu bảo lãnh quy định việc thanh toán là theo văn bản yêu
cầu của người thụ hưởng thì người thụ hưởng có quyền yêu cầu thanh toán mà
Chuyên đề tốt nghiệp
5
không cần một điều kiện nào, ngân hàng phát hành phải thanh toán và người
được bảo lãnh sẽ bồi hoàn lại cho ngân hàng phát hành. Mặt khác, bảo lãnh
yêu cầu một chứng từ như: Phán quyết của toà án, một quyết định của trọng
tài, văn bản của bên thứ ba xác nhận sự vi phạm của người được bảo lãnh hay
văn bản của người được bảo lãnh hay văn bản của người được bảo lãnh thừa
nhận sự vi phạm của mình thì tính độc lập của bảo lãnh ít nhiều bị giảm đi.