Information
I. Đặt vấn đề:
Hiện nay, nuôi cấy mô sẹo phôi hoá (ký hiệu EC -
embryogenic callus) là một kỹ thuật cơ bản trong tạo giống
citrus. Callus phôi hoá đã được sử dụng trong nhiều nghiên
cứu khác nhau như tạo giống sạch bệnh, nghiên cứu phát
sinh hình thái phôi vô tính, nhân sinh khối tế bào dịch lỏng,
nuôi cấy và dung hợp tế bào trần để tạo giống lai tứ bội thể
(Grosser et al, 2000), nghiên cứu chuyển gen và bảo quản
nguồn gen (Kunitake and Mu, 1995).Tái sinh cây từ mô sẹo
phôi hoá ở các giống cam, Grosser và cộng sự đã tạo ra
nhiều dạng đột biến ổn định, như chín sớm hoặc muộn hơn,
không hạt, chất lượng được nâng cao (Grosser et al., 2000).
Để tạo callus phôi hoá có nguồn gốc từ phôi tâm
(Nucellar) in vitro ở citrus người ta có thể nuôi cấy noãn
đã thụ tinh hoặc chưa thụ tinh. Callus phôi hoá còn được
tạo ra khi nuôi cấy các hạt lép của quả chín từ 8 đến 15
tháng tuổi kể từ khi hoa tung phấn (Starrantino and Russo,
1980). Ngoài ra callus phôi hoá đã được tạo ra từ nuôi cấy
mô hoặc cơ quan khác như từ bao phấn (Hidaka and
Omura, 1989), từ chân nhuỵ cái (Style) ở chanh tây
(Limon). Carimi và cộng sự đã nghiên cứu nuôi cấy đầu
nhuỵ cái (Stigma) và chân nhị cái (Style) của nhiều giống
citrus khác nhau để tạo callus phôi hoá và tái sinh cây
(Carimi et al., 1995; De Pasquale et al. 1994). Kết quả cho
thấy các loài C.limon, C.medica và Cam ngọt cho kết quả
tạo callus và tái sinh phôi tốt nhất.
Mục tiêu nghiên cứu của chúng tôi là xây dựng quy trình
tạo nguồn mô sẹo phôi hoá, từ đó tạo phôi vô tính và tái
sinh cây phục vụ cho nghiên cứu chọn tạo giống không hạt
và vật liệu cho nghiên cứu chuyển gen trong tương lai.
II. Nguyên liệu và phương pháp:
a/ Nguyên liệu:
Các giống cây ăn quả có múi địa phương và nhập nội khác
nhau như: Bưởi Phúc Trạch (Citrus grandis), Cam Vân Du,
Olinda Valencia, Navel, Cam Sành (C. nobilis), Quýt
Chum, Quýt Đường canh (C. reticulata) và quýt lai
Murcott đã được sử dụng trong nghiên cứu.
Mẫu nuôi cấy: noãn trước và sau thụ phấn ở các độ tuổi
khác nhau (từ 1 đến 8 tuần tuổi). Cách làm như sau: Bầu
nhuỵ lấy nuôi cấy một ngày trước khi hoa nở. Sau khi hoa
được thụ phấn, nhuỵ cái rụng, bầu nhuỵ phát triển thành
quả non. Quả non của các giống trên được thu hái ở 1, 2, 3,
đến 8 tuần tuổi kể từ sau khi hoa tung phấn. Từ bầu nhuỵ
cái và quả non đã được khử trùng, tách lấy noãn (noãn sau
thụ phấn phát triển thành hạt non) để nuôi cấy trên các môi
trường khác nhau. Noãn được nuôi cấy trên đĩa Petri, mỗi đĩa
chứa 16 noãn.
Mỗi lô thí nghiệm với 60 quả hoặc bầu nhuỵ. Riêng với quả
non có độ tuổi 6, 7, 8 tuần, chúng tôi tiến hành tách bỏ vỏ
lụa ở bên ngoài của hạt non, sau đó tách loại bỏ phôi non
rồi mới cấy vào đĩa môi trường. Tất cả các thao tác trên
được thực hiện dưới kính hiển vi soi nổi.
Tài liệu